Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2013

Διαφέρω άρα υπάρχω



Έχουμε ποτέ αναρωτηθεί γιατί οι άνθρωποι είμαστε τόσο διαφορετικοί; Συναντάμε γύρω μας ανθρώπους κάθε είδους όπως αγαθούς, ήρεμους, καλούς, μελαγχολικούς, πειθήνιους, εσωστρεφείς, ερειστικούς, νευρικούς, χυδαίους, πονηρούς, επιδειξιομανείς, εξωστρεφείς, κακούς, χαρούμενους, επιπόλαιους, οργανωτικούς, τεμπέληδες, απατεώνες, πειθαρχημένους, εργατικούς, κουλτουριάρηδες, φανατικούς, αδιάφορους, εξυπνάκηδες, αργόστροφους, αποκομμένους, αμέριμνους, ζαμανφουτίστες, προβληματισμένους, εγωιστές, ζηλόφθονες, αγχωμένους και πολλούς άλλους. Σε τι μπορεί να οφείλονται αυτές οι διαφοροποιήσεις; Είναι τυχαίες ή φυσιολογικές; Τις «κτίζουμε» εμείς οι ίδιοι ακούσια ή εκούσια; Σε ποια ηλικία; Παίζουν ρόλο οι ανάγκες και τα βιώματα μας; Θα μπορούσε να είναι ζήτημα ανατροφής, θρησκείας ή πολιτισμού; Ευθύνεται το οικογενειακό ή το κοινωνικό μας περιβάλλον ή ακόμα και η διαπαιδαγώγησή μας; Μήπως είναι ζήτημα πολιτικών ή ιδεολογιών ή ακόμα και της εκάστοτε οικονομικής κατάστασης; Όποια και αν είναι η πηγή είναι σίγουρο πως τα παραπάνω αποτελούν συστατικά μιας πολυδιάστατης και πολυεπίπεδης, ως προς τη δομή της, κοινωνίας, εντός της οποίας υπάρχουμε και αναπτυσσόμαστε με σημείο αναφοράς την παιδική ηλικία. 

Η σκέψη
Ένας σατανικός εγκέφαλος, θα μπορούσε να σκεφτεί πως αν καταφέρουμε να προεπιλέξουμε κάποια από τα παραπάνω χαρακτηριστικά και τελικά να τα τυποποιήσουμε κατά το δοκούν τότε θα έχουμε δημιουργήσει ένα συγκεκριμένο μοντέλο ανθρώπων ανά χώρα, πόλη, χωριό ή ακόμα και οικογένεια. Αν δηλαδή βρούμε τον τρόπο να επέμβουμε στην εξελικτική πορεία του ανθρώπου από τη στιγμή που ήταν παιδί τότε θα έχουμε καταφέρει να δημιουργήσουμε συγκεκριμένα ανθρωποκεντρικά κοινωνικά μοντέλα τα οποία ανάλογα με τις επιδιώξεις μας θα τα αξιοποιούμε, χρησιμοποιούμε, εκμεταλλευόμαστε, ελέγχουμε κ.ο.κ. 

Το πείραμα
Ας υποθέσουμε ότι μας δίνεται η δυνατότητα να κάνουμε το παρακάτω κοινωνικοψυχολογικό πείραμα χωρίς όμως να ληφθούν υπόψη οι όποιες ηθικές παράμετροι: Να πάρουμε κάποια από τα παραπάνω χαρακτηριστικά διαφορετικότητας που αναφέρθηκαν και να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε ένα τυποποιημένο μοντέλο ανθρώπων στην παιδική ηλικία (2,5 ετών) που ζουν και αναπτύσσονται σε ένα νησί που ονομάζεται Άλφα. Όλοι αυτά τα παιδιά θέλουμε να αναπτύξουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά όπως εργατικότητα, οργανωτικότητα, ηπιότητα, ηρεμία, καλοσύνη, πειθαρχία και πειθηνιότητα. Συνεχίζοντας το πείραμά μας, στο διπλανό νησί Βήτα, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα διαφορετικό τυποποιημένο μοντέλο με παιδιά στην ίδια ηλικία (2,5 ετών) που θα παρουσιάζουν άλλα χαρακτηριστικά όπως επιδειξιμανία, εγωισμό, κακία, πονηριά, άγχος, ερειστικότατα, νευρικότητα και χυδαιότητα. Ουσιαστικά θα πρόκειται για κοινωνίες που θα λειτουργούν όπως όλες όσες γνωρίζουμε σήμερα με τη διαφορά πως θα είναι αποκομμένες από κάθε είδους εξωτερικά ερεθίσματα ή παρεμβολές. Για να εφαρμόσουμε τα παραπάνω σε κάθε νησί, θα επιστρατεύσουμε ανθρώπους που θα διδάσκουν και θα επικοινωνούν αποκλειστικά και μόνο τις αξίες, τα ιδανικά, τα ιδεώδη, ιδεολογίες και ιδεοληψίες που οδηγούν στα προεπιλεγμένα χαρακτηριστικά, θα τους έχουμε αποκόψει από την υπόλοιπη κοινωνία και θα τους βομβαρδίζουμε με αντίστοιχα οπτικοακουστικά μηνύματα μέσω πομπών, η μόρφωσή τους θα είναι ελεγχόμενη με συγκεκριμένα βιβλία, θα τους επιβάλλουμε ήθη και έθιμα και γενικότερα πολιτιστικά δεδομένα που συνάδουν με τα χαρακτηριστικά που έχουμε επιλέξει. Σε γενικές γραμμές θα κάνουμε ότι είναι δυνατόν να απομονώσουμε και να εγκλωβίσουμε όλους τους ανθρώπους σε συγκεκριμένα πλαίσια.  

Προβληματισμοί 
Πως σας φαίνονται αυτά τα δυο κοινωνικά μοντέλα; Ποιο προτιμάτε; Τι νομίζετε πως θα γινόταν μέσα σε αυτά τα νησιά; Πως θα ήταν η καθημερινότητά τους; Ποιοι θα ήταν πιο ευτυχισμένοι ή δυστυχισμένοι; Σε τι ποσοστό, οι άνθρωποι στα δυο νησιά, θα έφεραν όλα τα χαρακτηριστικά που επιθυμούμε; Θα εφαρμόζονταν ομοιόμορφα σε όλους; Θα καταφέρναμε να τους ελέγξουμε απόλυτα και να δημιουργήσουμε αυτό που θέλαμε; Πιστεύετε πως θα μπορούσε να υλοποιηθεί αποτελεσματικά ένα τέτοιο πείραμα; 
Τελικά, θεωρείτε πως τα χαρακτηριστικά της διαφορετικότητας ενός ατόμου είναι τα μοναδικά που παίζουν ρόλο στην διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, ακόμα και αν αποκλείσουμε από την υπόλοιπη κοινωνία ή το εγκλωβίσουμε σε απόλυτα καθορισμένο και ελεγχόμενο μικρόκοσμο; 

Υπόθεση εργασίας 2
Για να περιπλέξω τη συλλογιστική σας, θα προσθέσω στην υπόθεση εργασίας του πειράματος έναν επιπλέον παράγοντα: την ιδιοσυγκρασία. Τι είναι η ιδιοσυγκρασία; Πρόκειται για χαρακτηριστικά που έχουν βιολογική βάση και τα οποία συνδυαζόμενα με τα χαρακτηριστικά της ανατροφής συνθέτουν την προσωπικότητα του ατόμου. Τα χαρακτηριστικά που συνθέτουν την ιδιοσυγκρασία σύμφωνα με τον Landy (2002) αφορούν τα επίπεδα: δραστηριότητας, κανονικότητας (ρυθμικότητα), προσέγγισης (απόσυρση, αντίδραση), προσαρμοστικότητας, ευαισθησίας αισθητήρων, έντασης στις αντιδράσεις, διάθεσης, απόσπασης (αφηρημάδας) και επιμονής (διάρκεια προσοχής). Οι παράγοντες αυτοί εμπλέκονται άμεσα με την κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού.  
Τι θα συμβεί σε αυτή την περίπτωση με το πείραμά μας; Μήπως τα πράγματα θα γίνουν πολύ  σύνθετα; Οι δυναμικές που θα αναπτυχθούν με τη συνύπαρξη των 2 δεδομένων (ανατροφή και βιολογία) θα ήταν ικανές να δημιουργήσουν προβλήματα σε αυτούς που επιθυμούσαν να δημιουργήσουν ένα συγκεκριμένο μοντέλο ανθρώπων; 
Πιστεύετε πως η προσπάθεια δημιουργίας ενός τυποποιημένου μοντέλου κάνοντας χρήση του ενός μόνο δεδομένου (ανατροφή) θα ήταν εύκολη υπόθεση; Η απάντηση είναι πως η προσπάθεια γίνεται εξαιρετικά δύσκολη. Αν όμως επιμείνουμε σε αυτό, δηλαδή στην απομόνωση των δυο δεδομένων (ανατροφή και βιολογία), το πιθανότερο είναι πως θα δημιουργούσαμε έντονους καταναγκασμούς στα άτομα του πειράματος τα οποία θα εμφάνιζαν μια σειρά από σοβαρές ή λιγότερο σοβαρές ψυχικές διαταραχές. Μπορεί εύκολα να γίνει κατανοητό, πως, το πείραμά μας πάσχει ως προς την υπόθεση εργασίας από τη στιγμή που δεν συμπεριλάβαμε και τα δυο δεδομένα ταυτόχρονα.
Από τα παραπάνω προκύπτει η «λογική σκέψη», πως, η αλληλεπίδραση των χαρακτηριστικών της ανατροφής με τα βιολογικά είναι αυτά που τελικά διαμορφώνουν την προσωπικότητά μας και οποιαδήποτε προσπάθεια απομόνωσης του ενός ή του άλλου μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες συμπεριφορές. 

Βιο-οικολογία
Παρακάτω θα δούμε γιατί αυτή η «λογική σκέψη» αποτελεί γεγονός προσθέτοντας ωστόσο, τις παραμέτρους που την υποστηρίζουν. Η βάση για να στηρίξουμε τα παραπάνω είναι η βιο-οικολογική θεώρηση του Αμερικανο-Ρώσου Ψυχολόγου Urie Bronferbrenner (1917-2005). Βασικό σημείο της είναι η σχέση μεταξύ του βιολογικά και ψυχολογικά αναπτυσσόμενου ανθρώπινου οργανισμού με το κοινωνικό του περιβάλλον καθώς επίσης και της ποιότητας της δυναμικής των συνδέσμων και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των κοινωνικών συστημάτων. Η λέξη «βιο» χρησιμοποιείται για να αναδείξει ότι η βιολογία του παιδιού είναι το πρωταρχικό περιβάλλον το οποίο συμβάλει στην ανάπτυξή του. Η θεωρία αυτή καθορίζει πολύπλοκα και διαφορετικά περιβάλλοντα επίπεδα, όπου το καθένα έχει ένα αντίκτυπο στην ανάπτυξη του παιδιού. Η αλληλεπίδραση μεταξύ των παραγόντων στη βιολογική ωρίμανση του παιδιού, το άμεσο οικογενειακό περιβάλλον, καθώς και το κοινωνικό τοπίο τροφοδοτεί και κατευθύνει την ανάπτυξή του. Τυχόν αλλαγές ή διενέξεις σε κάποιο από τα επίπεδα θα έχει επιπτώσεις στα υπόλοιπα. Έτσι λοιπόν για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανάπτυξη ενός παιδιού οφείλουμε να εξετάζουμε όχι μόνο το παιδί και το άμεσο περιβάλλον του άλλα επίσης και την αλληλεπίδραση του ευρύτερου περιβάλλοντος. Έχουμε λοιπόν μια σειρά από παραμέτρους που συνεπικουρούν στην εξέλιξη, όπως για παράδειγμα το συναισθηματικό και γνωσιακό σύστημα, η οικογένεια, το σχολείο, η θρησκεία, το κοινωνικό περιβάλλον, η κουλτούρα, η σχέση των γονέων με την δασκάλα ή με τους γονείς των άλλων παιδιών, η εργασία των γονέων, οι σχέσεις των γονέων με τον προϊστάμενο ή με τους πελάτες τους, η φτώχεια ή η ευημερία ως προς την οικονομική κατάσταση ή ακόμα και το γεγονός ότι οι γονείς είναι χωρισμένοι ή σε διάσταση και επιπλέον οι παρέες που έχουν αναπτύξει κατά αυτή την περίοδο κλπ. Βλέπουμε λοιπόν πως η κατάσταση αν και είναι περίπλοκη μπορεί να στηριχθεί με την θεωρία του Bronferbrenner και είναι ικανή να δώσει εύστοχες και ακριβείς απαντήσεις στο ζήτημα της ύπαρξης ενός τόσο μεγάλου βαθμού διαφορετικότητας μεταξύ των ανθρώπων.

Ο Urie Bronferbrenner κατάφερε να αποτυπώσει μια δομή όσον αφορά τα διαφορετικά περιβάλλοντα που προαναφέραμε, τα οποία έχουν ως εξής:
Μικροσύστημα: Αποτελεί το πιο άμεσο περιβάλλον του παιδιού (σωματικά, κοινωνικά και ψυχολογικά) και το βασικό σημείο γνώσης του κόσμου. Πρόκειται για ένα οικείο πεδίο μάθησης και γνώσης και ένα σημείο αναφοράς της πραγματικότητας. Μπορεί να παρέχει είτε βασικές αρχές ανατροφής ή να αποτελέσει μια βάση για τις μνήμες του παιδιού που εμπλέκουν βία ή άλλα δυσάρεστα γεγονότα. Για παράδειγμα, η οικογένεια, το σχολείο, η γειτονιά ή ο βρεφικός σταθμός αποτελούν δομές ενός μικροσυστήματος. Ωστόσο, η πραγματική δύναμη αυτού του συνόλου αλληλεπιδράσεων μεταξύ οικογένειας και παιδιού είναι αυτά που βιώνουν ως προς την ανάπτυξη εμπιστοσύνης και αμοιβαιότητας με τους γονείς (ή όποιον άλλον σχετίζεται με την ανατροφή τους). Η οικογένεια αποτελεί ξεκάθαρα το πρώιμο και σημαντικότερο μικροσύστημα του παιδιού και μέσα σε αυτό, ουσιαστικά, μαθαίνει πώς να ζει. Οι σχέσεις φροντίδας μεταξύ παιδιού και γονέα μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά στην ανάπτυξη μια υγιούς προσωπικότητας. Για παράδειγμα, οι συμπεριφορές εγγύτητας (ή πρόσδεσης) των γονιών παρέχουν στα παιδιά την πρώτη τους σημαντικότατη εμπειρία που αφορά τη δημιουργία εμπιστοσύνης. 

Μεσοσύστημα: Περιλαμβάνει τους συνδέσμους και τις διαδικασίες που υφίστανται μεταξύ δυο ή περισσοτέρων δομών και οι οποίες περιλαμβάνουν το αναπτυσσόμενο άτομο (το παιδί). Για παράδειγμα οι σχέσεις μεταξύ σπιτιού και σχολείου, σχολείου και εργασίας κλπ. Με απλά λόγια το μεσοσύστημα είναι ένα σύστημα από μικροσυστήματα. Αξιοσημείωτες, σε αυτό το σύστημα, είναι οι αναπτυξιακές επιπτώσεις της δυαδικής επικοινωνίας και της συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων από τους γονείς και τους δασκάλους του παιδιού. Στα δημοτικά σχολεία, στις τάξεις όπου υπήρχε υψηλός βαθμός ανάμιξης στη διαδικασία, τα παιδιά δεν επέδειξαν μόνο υψηλότερο βαθμό πρωτοβουλίας και ανεξαρτησίας ύστερα από την εισαγωγή τους στο λύκειο, αλλά έλαβαν και υψηλότερους βαθμούς. Ο αντίκτυπος της οικογένειας και του σχολείου στη διαδικασία ήταν πολύ μεγαλύτερος σε σύγκριση με το κοινωνικο-οικονομικό status ή την εθνικότητα της οικογένειας. 

Εξωσύστημα: Περιλαμβάνει τους συνδέσμους και τις διαδικασίες που υφίστανται μεταξύ 2 ή περισσοτέρων επιπέδων όπου τουλάχιστον ένα από αυτά δεν περιλαμβάνει το αναπτυσσόμενο άτομο (το παιδί). Εντός των επιπέδων αυτών λαμβάνουν χώρα γεγονότα που επηρεάζουν έμμεσα τις διαδικασίες του επιπέδου που περιλαμβάνει και ζει το παιδί. Οι σχετικές έρευνες έχουν εστιαστεί σε 3 εξωσυστήματα που είναι ικανά να επηρεάσουν έμμεσα την ανάπτυξη του παιδιού και της νεότητάς του και αφορούν την επιρροή τους  στην οικογένεια, στο σχολείο και στους συνομηλίκους. Αυτά περιλαμβάνουν τον εργασιακό χώρο των γονέων, το κοινωνικό δίκτυό τους καθώς και τα πλαίσια της κοινότητας-γειτονιάς.    

Μακροσύστημα: Αποτελείται από πρότυπα μικροσυστημικά, μεσοσυστημικά και εξωσυστημικά χαρακτηριστικά μια δεδομένης κουλτούρας ή υποκουλτούρας με συγκεκριμένη αναφορά στα συστήματα αξιών, στις γνώσεις, σε υλικούς πόρους, στο life-style, σε ευκαιριακές δομές, σε κινδύνους και δεδομένα ζωής που ενσωματώνονται σε κάθε ένα από αυτά τα ευρύτερα συστήματα. Το μακροσύστημα μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα κοινωνικό αρχέτυπο για μια συγκεκριμένη κουλτούρα ή υποκουλτούρα. Η διατύπωση αυτή στοχεύει στην αναγκαιότητα να σπάσουμε τα δεσμά και να προχωρήσουμε μπροστά, αφήνοντας πίσω κλασικές ταμπέλες της κουλτούρας και να αναγνωρίσουμε πιο συγκεκριμένα κοινωνικά και ψυχολογικά χαρακτηριστικά στο μακροσύστημα το οποίο επηρεάζει συγκεκριμένες συνθήκες και διαδικασίες. 

Χρονοσύστημα: Πρόκειται για την εξέλιξη ή την τάση για εξέλιξη των εξωτερικών συστημάτων στο χρόνο. Τα χρονοσυστημικά μοντέλα μπορούν να καλύψουν είτε ένα σύντομο ή ένα μακρύ χρονικό διάστημα. Στα μοντέλα αυτά, η αλλαγή στο χρόνο έχει αποδειχθεί μέσα από τη χρήση όρων όπως αλλαγή, εξέλιξη, ιστορία, χρόνος και πορεία της ζωής του ατόμου. Κάθε σύστημα όπως αυτό, περιλαμβάνει ρόλους και κανόνες οι οποίοι μπορούν να έχουν μια σημαντική επιρροή στην εξέλιξη. Για παράδειγμα το «ιστορικό» των σχέσεων στις οικογένειες μπορεί να μας δώσει στοιχεία για την σχέση γονέα-παιδιού και το οποίο είναι εμφανές σε υφιστάμενες δυναμικές. Ένα άλλο σημαντικό παράδειγμα είναι η ισχυρή επιρροή των ιστορικών γεγονότων στο μακροσύστημα και κατ επέκταση στον τρόπο που οι οικογένειες ανταποκρίνονται σε διαφορετικούς στρεσογόνους παράγοντες. Σύμφωνα με τον Bronferbrenner, σε πολλές περιπτώσεις οι οικογένειες ανταποκρίνονται σε διαφορετικούς στρεσογόνους παράγοντες ανάλογα με τις κοινωνικές παραμέτρους που υφίστανται στη ζωή τους ανά δεδομένη στιγμή. Και επειδή το χρονοσύστημα είναι μια διαχρονική αξία και σήμερα ιδιαίτερα επίκαιρο, θα το αναπτύξω λίγο παραπάνω. Ένα άριστο χρονοσυστημικό παράδειγμα, αφορά μια συγκριτική μελέτη που μπορούμε να βρούμε στο Children of the Great Depression του Elder, (στα ελληνικά: Παιδιά της Μεγάλης Ύφεσης). Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, όπου συγκρίθηκαν δυο διαφορετικές οικογένειες (καμιά συγγενική ή φιλική σχέση μεταξύ τους), εξετάστηκε κατά πόσο επηρεάστηκαν από το κραχ και την μεγάλη ύφεση που έλαβε χώρα στις ΗΠΑ το 1930. Η ύπαρξη μακροχρόνιων δεδομένων έκαναν δυνατή την αξιολόγηση εξελικτικών παραγόντων τόσο κατά της διάρκεια της παιδικής ηλικίας, της εφηβείας αλλά και της ενηλικίωσης, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για την μελέτη. Επίσης, το γεγονός ότι τα παιδιά στη μια οικογένεια (πρώτο δείγμα) είχαν γεννηθεί οκτώ χρόνια νωρίτερα σε σχέση με αυτά της άλλης οικογένειας (δεύτερο δείγμα) βοήθησε, επίσης, εξαιρετικά στη μελέτη. Και αυτό γιατί επέτρεψε την σύγκριση των παρενεργειών της Ύφεσης μεταξύ των παιδιών που βρίσκονταν στην εφηβεία με τους γονείς τους να υφίστανται οικονομικές στερήσεις και των παιδιών που βρίσκονταν σε παιδική ηλικία με τους γονείς του να υφίστανται στερήσεις, επίσης. Τα αποτελέσματα στις δυο οικογένειες ήταν άκρως ενδιαφέροντα. Για τα παιδιά που κατά τη διάρκεια της Ύφεσης βρίσκονταν σε νεαρή ηλικία, οι οικονομικές στερήσεις της οικογένειάς τους, φάνηκε πως είχε σωτήρια αποτελέσματα στην μετέπειτα ανάπτυξή τους, ιδιαίτερα στη μεσαία τάξη. 

Συγκρινόμενοι με μη στερημένες οικογένειες που είχαν εξεταστεί πριν την Ύφεση, τα στερημένα παιδιά παρουσίασαν μεγαλύτερη επιθυμία να πετύχουν καθώς και μια σταθερότερη αίσθηση για καριέρα και στόχους. Τα αγόρια και τα κορίτσια από στερημένα σπίτια επέδειξαν μεγαλύτερη ικανοποίηση στη ζωή τους, τόσο ατομική όσο και κοινωνική. Ο Elder προχώρησε σε μια ανάλυση των συνεντεύξεων καθώς και άλλων πρωτοκόλλων παρατήρησης καταλήγοντας σε έναν σημαντικό παράγοντα που ουσιαστικά θεμελίωνε αυτή την εξελικτική τροχιά: Η απώλεια της οικονομικής ασφάλειας έσπρωξε την οικογένεια να κινητοποιήσει τους δικούς τις ανθρώπινους πόρους, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, τα οποία έπρεπε πλέον να αναλάβουν νέους ρόλους και υπευθυνότητες τόσο εντός όσο και εκτός σπιτιού και να δουλεύουν μαζί προς την επίτευξη ενός κοινού στόχου που δεν ήταν άλλος από το να βοηθήσουν την οικογένεια να σταθεί στα πόδια της. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε μια αποτελεσματική εκπαιδευτική διαδικασία εστιάζοντας σε σημαντικότατους παράγοντες όπως πρωτοβουλία, υπευθυνότητα και συνεργασία. 

Επίλογος

Σε τι περιβάλλον ζούμε σήμερα; Υπάρχουν, αφενός, σατανικοί και ανήθικοι εγκέφαλοι που επιδιώκουν την τυποποίηση και κατ επέταση τον έλεγχο του μυαλού μας με παρενέργειες την εμφάνιση καταναγκασμών, νευρώσεων και ψυχικών διαταραχών; Ή αναπτυσσόμαστε, αφετέρου, αρμονικά σε ένα ποικιλόμορφο, πολυεπίπεδο, δυναμικό περιβάλλον γεμάτο εκπλήξεις και ελευθερία αλλά προπάντων χωρίς παρεμβολές; Τελικά ποιος θα τολμήσει να παραβλέψει τη συνύπαρξη των δυο δεδομένων (ανατροφή και βιολογία) και θα κάνει το παραπάνω πείραμα με την πεποίθηση ότι θα πετύχει; Η απάντηση είναι πως το πείραμα βρίσκεται σε εξέλιξη σε πάρα πολλά "νησιά". Οι πιο έξυπνοι αρέσκονται στο να το επηρεάζουν το σύστημα ενώ κάποιοι άλλοι, οι απόλυτα διαταραγμένοι εγκέφαλοι συνεχίζουν την μάταιη προσπάθειά τους προκαλώντας δυστυχία. Ας μην ξεχνάμε πως τα συστήματα αυτορυθμίζονται και ποτέ δεν ελέγχονται. Το γεγονός ότι διαφέρουμε μας κάνει να υπάρχουμε.

Βιβλιογραφία

Bronferbrenner U. (1993) “The ecology of cognitive development: Research models and fugitive findings. In Wozniak, R. H. and Fischer K. (eds.) 1993 “Thinking in Context, Erlbaum, Hillsdale, New Jersey”. 
Bronferbrenner U. (1994) “Ecological models of human development.”, International Encyclopedia of Education, v.3, 2nd ed.,Oxford: Elsevier. 
Elder G. H.,jr (1974) “Children of the Great Depression: Social Change in the Life Experience”, University of Chicago Press, Chicago, Illinois. 
Landy S. (2002) “Pathways to competence: Encouraging healthy social and emotional development in young children”, Brooks Publishing.

* Χρήστος K. Αλεξάκος, MSc, MA, PHR
Ο Χρήστος Αλεξάκος είναι Σύμβουλος Οργανωσιακής Ανάπτυξης και Συμβουλευτικός Ψυχολόγος. Σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων (State University of New York) και είναι κάτοχος μεταπτυχιακών τίτλων στη Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού (Master of Science in Human Resource Management - Stirling University, Scotland) καθώς και Κλινικής Συμβουλευτικής Ψυχολογίας με διάκριση (Master of Arts with distinction in Clinical Counseling Psychology - LaSalle University, USA).Είναι αναγνωρισμένο και συνεργαζόμενο μέλος του American Psychological Association (No 28592811), του American Counseling Association, του Institute of Personnel and Development, UK και του Society for Human Resource Management, USA (πιστοποιημένος Human Resource Professional, PHR στις ΗΠΑ).


Πηγή:notospress.gr

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Διαβαζουμε και προτεινουμε

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More

 
Design by Free WordPress Themes | Bloggerized by Lasantha - Premium Blogger Themes | Design Blog, Make Online Money